Łokieć tenisisty to częsta dolegliwość w obrębie stawu łokciowego, która może dotyczyć zarówno osób aktywnych fizycznie, jak i tych, które wykonują powtarzalne ruchy ręką w codziennej pracy. Mimo nazwy, schorzenie nie dotyczy wyłącznie sportowców. Z problemem tym spotykają się także osoby pracujące przy komputerze, wykonujące prace manualne lub dźwigające ciężary. Zrozumienie, czym jest łokieć tenisisty, jakie daje objawy i jakie są metody postępowania, może pomóc w uniknięciu dalszych przeciążeń i ograniczeń ruchowych.
Łokieć tenisisty – co to jest?
Łokieć tenisisty, znany również jako zapalenie nadkłykcia bocznego kości ramiennej, to zespół dolegliwości bólowych powstających w wyniku przeciążenia struktur po zewnętrznej stronie stawu łokciowego. Dochodzi wówczas do mikrourazów w obrębie ścięgien mięśni prostowników nadgarstka, które odpowiadają za prostowanie dłoni i stabilizację nadgarstka podczas ruchu. Przeciążenie tych mięśni może prowadzić do stanu zapalnego i bólu, który utrudnia wykonywanie codziennych czynności.
Schorzenie to najczęściej dotyczy osób między 30. a 50. rokiem życia, ale może występować w każdym wieku, zwłaszcza u tych, którzy wykonują ruchy wymagające częstego zaciskania dłoni lub obracania przedramienia.
Przyczyny łokcia tenisisty
Łokieć tenisisty rozwija się w wyniku powtarzalnych przeciążeń mięśni prostowników nadgarstka. Takie mikrourazy powstają podczas codziennych czynności lub pracy wymagającej wielokrotnego powtarzania podobnych ruchów. Nieprawidłowa technika wykonywania tych ruchów, brak przerw lub niewłaściwa ergonomia stanowiska pracy mogą przyczyniać się do powstawania mikrouszkodzeń włókien kolagenowych.
Do typowych czynników sprzyjających rozwojowi łokcia tenisisty należą:
- długotrwała praca przy komputerze, z rękami opartymi na biurku lub myszce,
- podnoszenie i przenoszenie ciężarów,
- prace remontowe i majsterkowanie,
- powtarzalne ruchy podczas sprzątania, malowania czy krojenia,
- sporty rakietowe (tenis, badminton, squash).
U niektórych osób schorzenie może pojawić się również bez wyraźnej przyczyny jako efekt ogólnego przeciążenia mięśni przedramienia lub nieprawidłowej biomechaniki kończyny górnej.
Objawy łokcia tenisisty
Najbardziej powszechnym symptomem przy schorzeniu łokcia tenisisty jest ból pojawiający się po zewnętrznej stronie stawu łokciowego, w okolicy nadkłykcia bocznego kości ramiennej. Dolegliwości bólowe mogą promieniować wzdłuż przedramienia aż do nadgarstka. Ból często pojawia się przy prostowaniu nadgarstka, chwytaniu przedmiotów lub obracaniu dłonią.
Do objawów łokcia tenisisty należą:
- ból po zewnętrznej stronie łokcia nasilający się przy ucisku lub ruchu,
- osłabienie siły chwytu, utrudniające trzymanie przedmiotów,
- trudności przy podnoszeniu kubka, otwieraniu drzwi czy noszeniu toreb,
- uczucie sztywności i tkliwość tkanek w okolicy łokcia,
- w bardziej zaawansowanych przypadkach – ból utrzymujący się również w spoczynku.
Objawy łokcia tenisisty często nasilają się stopniowo. Początkowo pojawiają się tylko po wysiłku, a z czasem mogą towarzyszyć nawet codziennym czynnościom.
Diagnostyka łokcia tenisisty
Rozpoznanie łokcia tenisisty opiera się głównie na wywiadzie medycznym i badaniu fizykalnym. Specjalista ocenia zakres ruchu, miejsca największej bolesności oraz sposób wykonywania ruchów nadgarstkiem i przedramieniem. W razie potrzeby mogą zostać zlecone badania obrazowe, takie jak ultrasonografia, rezonans magnetyczny lub RTG stawu łokciowego, które pomagają ocenić stopień uszkodzenia tkanek i wykluczyć inne przyczyny bólu łokcia.
Wczesna diagnoza jest istotna, ponieważ umożliwia wdrożenie działań, które mogą ograniczyć przeciążenia i zmniejszyć ryzyko utrwalenia dolegliwości.
Leczenie łokcia tenisisty
W leczeniu łokcia tenisisty w pierwszej kolejności stosuje się metody zachowawcze, których celem jest zmniejszenie dolegliwości bólowych, ograniczenie stanu zapalnego i poprawa funkcjonowania kończyny. Leczenie zachowawcze łokcia tenisisty może obejmować:
- odpoczynek i unikanie ruchów nasilających ból,
- stosowanie ortezy, zimnych okładów i leków przeciwbólowych,
- fizjoterapię,
- ćwiczenia rozciągające i wzmacniające mięśnie prostowników nadgarstka,
- masaż tkanek miękkich i terapię manualną,
- zabiegi fizykoterapeutyczne, takie jak fala uderzeniowa, laseroterapia lub ultradźwięki.
Fala uderzeniowa
Terapia falą uderzeniową to jedna z metod, która może być stosowana w leczeniu łokcia tenisisty. Polega na miejscowym działaniu fal akustycznych, które pobudzają procesy regeneracyjne w tkankach, poprawiają krążenie i mogą zmniejszać dolegliwości bólowe. Zabieg trwa zwykle kilka minut i nie wymaga specjalnego przygotowania. Przed jego zastosowaniem konieczna jest konsultacja, by wykluczyć przeciwwskazania.
W niektórych przypadkach, gdy leczenie zachowawcze nie przynosi oczekiwanych efektów, lekarz może zalecić inne formy terapii, np. iniekcje osoczem bogatopłytkowym lub zabieg operacyjny. Dobór metody postępowania zależy od stanu pacjenta, nasilenia objawów i czasu trwania dolegliwości.
Rola rehabilitacji
Rehabilitacja stanowi ważny element leczenia łokcia tenisisty. Ćwiczenia prowadzone przez fizjoterapeutę mają na celu rozciągnięcie i wzmocnienie mięśni przedramienia oraz poprawę biomechaniki ruchu w stawie łokciowym. Regularna praca nad prawidłową techniką wykonywania ruchów może pomóc zmniejszyć ryzyko nawrotów.
W ramach terapii można również stosować ćwiczenia izometryczne, które zwiększają siłę mięśni bez ich nadmiernego obciążania. Współpraca z fizjoterapeutą umożliwia dopasowanie programu ćwiczeń do indywidualnych potrzeb pacjenta i stopnia zaawansowania dolegliwości.
Profilaktyka i ergonomia pracy
Profilaktyka łokcia tenisisty polega na zapobieganiu przeciążeniom w obrębie stawu łokciowego i mięśni przedramienia. Warto zwracać uwagę na ergonomię stanowiska pracy (zwłaszcza przy komputerze) oraz robić regularne przerwy w wykonywaniu powtarzalnych ruchów.
Znaczenie mają także:
- odpowiednia rozgrzewka przed aktywnością fizyczną,
- właściwa technika chwytania i podnoszenia przedmiotów,
- utrzymanie prawidłowej postawy ciała,
- dostosowanie sprzętu sportowego lub narzędzi do swoich możliwości.
Dbanie o regularną aktywność fizyczną, ćwiczenia rozciągające i wzmacniające może pomóc utrzymać prawidłową funkcję mięśni i stawów oraz zmniejszyć ryzyko przeciążeń.
Najczęściej zadawane pytania
Czy łokieć tenisisty dotyczy tylko sportowców?
Nie. Schorzenie to występuje często u osób, które wykonują powtarzalne ruchy nadgarstka, np. pracowników biurowych, mechaników samochodowych czy osób zajmujących się rękodziełem.
Jak długo trwa leczenie łokcia tenisisty?
Czas trwania leczenia zależy od stopnia nasilenia objawów, skuteczności terapii i indywidualnych predyspozycji pacjenta. W niektórych przypadkach proces może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy.
Czy łokieć tenisisty można całkowicie wyleczyć?
Efekty terapii są zróżnicowane i zależą od wielu czynników, w tym od wczesnej diagnozy i przestrzegania zaleceń dotyczących ćwiczeń i unikania przeciążeń.
Jakie badania pomagają w diagnozie łokcia tenisisty?
Najczęściej wystarczy badanie fizykalne, ale lekarz może zlecić ultrasonografię lub rezonans magnetyczny, by ocenić stopień uszkodzeń tkanek.
Czy łokieć tenisisty może nawracać?
Tak, zwłaszcza jeśli przyczyna przeciążenia nie zostanie usunięta. Dlatego tak ważna jest profilaktyka i ergonomia pracy.
Czym jest łokieć tenisisty? Podsumowanie
Łokieć tenisisty to zespół dolegliwości bólowych zlokalizowanych po zewnętrznej stronie stawu łokciowego, wynikających z przeciążenia mięśni prostowników nadgarstka i mikrourazów ich przyczepów. Schorzenie może dotyczyć osób w różnym wieku i o różnej aktywności zawodowej. Wczesne rozpoznanie i odpowiednie postępowanie – obejmujące leczenie zachowawcze, fizjoterapię i rehabilitację – mogą pomóc zmniejszyć ból i poprawić funkcję kończyny. Regularna profilaktyka, prawidłowa technika ruchu i ergonomiczne warunki pracy mają istotne znaczenie w zapobieganiu nawrotom dolegliwości.
